Abstract
The article examines practices of memory in the conditions of an ongoing, unfinished war, focusing on how memory operates without clear historical closure. It pays particular attention to the notion of the “post-war,” which in public discourse increasingly refers not only to a future moment but also to a condition that emerges with the outbreak of war itself. This ambiguity reveals a fractured present and unstable temporal coordinates. The author argues that war should be understood not merely as an event awaiting completion, but as a specific temporal regime in which past, present, and future overlap. Memory is not just retrospective—it unfolds within the event and involves decisions about what is preserved and how it is represented. Two modes of remembering are distinguished: projection (oriented toward future narratives and institutionalization) and excavation (focused on traces, fragments, and experiences that disrupt coherent narratives). Based on cases from Ukraine (including Yahidne, Kherson, and the Wall Evidence project), the article highlights visual culture as a space where diverse wartime experiences can coexist without being reduced to a single, unified narrative.
Key words
visual culture, regimes of remembering, historical memory, temporality of war, difficult heritage, identity, museification, trauma, experience, event, narrative, artistic practice, the war in Ukraine, post-war
Abstrakt
Artykuł analizuje praktyki pamięci w warunkach trwającej, niezamkniętej wojny, koncentrując się na tym, jak działa pamięć bez wyraźnego końca historii. Szczególną uwagę poświęca pojęciu „powojnia”, które w dyskursie publicznym coraz częściej odnosi się nie tylko do przyszłości, lecz także do stanu pojawiającego się już wraz z wybuchem wojny. Ta niejednoznaczność ujawnia niestabilność czasu i „pękniętą” teraźniejszość. Autorka pokazuje, że wojna to nie tylko wydarzenie oczekujące zakończenia, lecz specyficzny reżim czasowy, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość przenikają się. Pamięć nie jest tu jedynie spojrzeniem wstecz – powstaje w trakcie wydarzeń i wiąże się z decyzjami o tym, co i jak zostaje zachowane. Wyróżnione zostają dwa tryby pamiętania: projekcja (ukierunkowana na przyszłe narracje i instytucjonalizację pamięci) oraz „wydobycie” (eksponujące ślady, fragmenty i doświadczenia zakłócające spójne opowieści). Analiza opiera się na przykładach z Ukrainy (m.in. Jahidne, Chersoń oraz projekt Wall Evidence), pokazując rolę kultury wizualnej jako przestrzeni współobecności różnych doświadczeń wojny, bez ich upraszczania do jednej narracji.
Słowa kluczowe
kultura wizualna, reżimy pamięci, pamięć historyczna, temporalność wojny, trudne dziedzictwo, tożsamość, muzealizacja, trauma, doświadczenie, wydarzenie, narracja, praktyka artystyczna, wojna w Ukrainie, powojnie
Otwórz Artykuł